اَچمی ها

به مناسبت هزارگی صفحه اچمی ها AchomihA

محمد بارکار — Sat, 12 May 2012 17:45:10 GMT

امروز که صفحه اچمی ها را گشودم، شمارمان هزار و یک بود. هزار و یک نفر اچمی و علاقمند به فرهنگ و زبان اچم در این صفحه عضو هستند. شاید خیلی ها از این اعضاء حتی یک بار نوشته ، عکس و یا لایکی از خود به جای نگذاشته باشند ولی همین که از عضویت انصراف نداده اند و گاه گداری سری به این صفحه می زنند باید از ایشان بسیار سپاسگزار بود.

در حدود یک سال پیش در معرفی گروه گفته شد که دغدغه اصلی این صفحه ، موضوعات و مسائل مرتبط با اچم است. مردمی که در گستره ای جغرافیایی با تاریخی غنی اما کمتر شناخته شده زندگی می کنند، مردمی که کسب رزق و روزی گاهی آنها را تا آن سوی دریاها کشانده است اما این دوری جغرافیایی نتوانسته است مهر آنها را نسبت به سرزمین اجدادی کم کند. اگر از کسب و کار، مالی انباشته باشند اولین کار خیرش مطمئناً ساخت آب انباری یا مدرسه و مسجدی برای هم دیارانشان است.

سخن از جغرافیا و تاریخ کمتر شناخته شده شد؛ همه می دانیم که امروزه دیگر آن دورانی که تاریخ و ادبیات و هنر در سینه ها ثبت و ضبط و از نسلی به نسلی منتقل می شد گذشته است. تاریخ نگاری و ثبت آنچه مانده است بهترین کار ممکن برای نگهداری از زبان و فرهنگ اصیل است. شاید ما و فرزندانمان بسیاری از لغات و ادبیات شفاهی رایج در دوران پدرانمان به خاطر نداشته باشیم. رشد و گسترش رسانه های دیداری و شنیداری جایی برای گپ شو و داستان ها و متل ها نگداشته است.

بدون شک اگر نخواهیم پدرانمان و به تبع آن خودمان را به فراموشی بسپاریم، راه آن زنده و ثبت کردن این فرهنگ، ادبیات و هنر است.

خوشبختانه در سالیان اخیر فعالیت های مفیدی همچون چاپ کتاب، برگزاری همایش ها، کنسرت های موسیقی و حضور در دنیای نوبنیاد مجاز صورت گرفته است. تمام این فعالیت ها در کنار تعهدی که خودمان می بایست نسبت به فرهنگ و زبانمان داشته باشیم، می تواند افق های آینده اَچُم را روشن کند.

لازم به ذکر است که از ابتدای پیدایش این صفحه، بنا بر جهت گیری بر علیه لارستان و آنچه منسوب به زبان لارستانی و موارد مشابه است نبوده و نیست. بلکه اچم با این فرض طرح شده است که خیلی فراگیر تر و دربردارنده گستره وسیعی از نظر جغرافیایی است. کسی از یک شهروند لاری انتظار ندارد که خود را اچم بنامد و بالعکس بسیاری از شهروندان اوز و گراش و خنج و بستک و جویم و بلوک و تراکمه و بندرلنگه و خمیر و بندرعباس خود را نه لاری و نه زبانشان لارستانی می دانند.

درست است که واژه و بحث اچم جدید است اما به نظر می رسد بار معنایی و فرهنگی آن همیشه وجود داشته حتی اگر به این نام خوانده نمی شده است. بنابراین حتی اگر این واژه را ساختگی و حاصل سالیان اخیر بدانیم باز هم اختراع فرخنده و مبارکی است. بالاخره قرار است عده ای فارغ البال به فرهنگ خود افتخار نمایند و از ثمره های آن بهره بگیرند.

این یاداشت برای هزارگی صفحه اچمی ها در فیس بوک بود. این وبلاگ به عنوان پشتیبان صفحه اچمی ها ، پذیرای نوشته ها و تحلیل های شماست. باشد تا با کمک و یاری همدیگر، راهگشایی برای نوادگان و آیندگان اَچُم باشیم.

چرا اَچُم(طرح موضوع)

محمد بارکار — Tue, 24 Jan 2012 14:14:09 GMT

این یاداشت در پی اثبات موضوعی نیست، بلکه برآن است تا با طرح پرسش هایی اذهان را برای درک موضوع آماده کند. همه می دانیم که زبان و فرهنگ حاصل تبادل، زایش و شاید گاهی انشقاق است؛ همانگونه که به زعم صاحبنظران و قراین موجود زبان ما که هم اکنون لارستانی خوانده می شود، زیر مجموعه زبان مهجور پهلوی و یا فارسی میانه است. ماندن و بالیدن آن در طی قرن ها با همه هجوم ها از عرب، مغول و ترک و تتار به سرزمین مادری ایران و کمتر آمیختگی آن با زبان های مسلط، نشان از صلابت و استواری این زبان دارد. در همه گویش های آن، کلمات ناب و سره ای از زبان پهلوی وجود دارد که باعث شگفتی زبانشناسان می شود. همه می دانیم که پژوهش هایی که حق مطلب را ادا کند در مورد این زبان صورت نگرفته است و از طرف دیگر اوضاع و احوال سیاسی مسلط آن را با نام «لارستانی» مزین کرده است، و گرنه از بستک تا خنج و از رویدر تا پارسیان(گاوبندی) حدود گسترده ای است که آنچنان از لار به عنوان یک مرکز تاثیر نپذیرفته اند و به جز بده بستان های اقتصادی و گاهی تسلط سیاسی، ارتباط دیگر موجود نبوده است،لیکن عمده پژوهش های اخیر بنام زبان لارستانی است. عدم باور ذاتی زبان لارستانی از سوی همسایگانی همچون گراش، بستک، اوز و خنج ما را بر آن داشت که در کنار لارستانی به تفکر درباره اصطلاحی که تازه و چند وقتی بیش نیست که مطرح شده است نیز بپردازیم.

از نام وبلاگ و توضیح آن دانستیم که دغدغه ما اچم به عنوان نامی برای یک محدوده زبانی و فرهنگی است و تا حالا هم به خوبی توانسته است جای خود را در بین فرهنگ دوستان باز کند. ریشه یابی، توان تحمل، پذیرش همگانی و .... از موضوعاتی است که درباب اچمی به جای لارستانی می توان درباره آن اندیشید. بنابراین سوالات را این گونه می توان طرح کرد که:

1) آیا اصطلاح اَچُم ظرفیت و توانایی کشیدن این بار را دارد؟

2) اندیشمندانی که از گذشته بنای تحقیق خود را بر زبان لارستانی نهاده اند چگونه با این مفهوم کنار خواهندآمد؟

3) عامه مردم که درک خود را که شاید بر مبنای تتبع این اندیشمندان باشد، چگونه اصلاح خواهند کرد؟

4) برخورد محافل دانشگاهی و زبانشناسی با این مفهوم چگونه خواهد بود؟ و .........

این آغاز و کلیاتی بود تا نظر و ملاحظات دوستان چه باشد

با درود و سپاس

یاداشتی از ماه لی لی بستکی درباره اَچُم

محمد بارکار — Sun, 22 Jan 2012 18:36:41 GMT

مطلبی که در ادامه می آید، یاداشتی ادیبانه و برآمده از احساس در باب اَچُم و اَچُمی است.

از آنجاییکه رویه این وبلاگ درج مطالب آگاهی بخش و انتقادی است، منتظر ملاحظات و نظر موافق و مخالف دوستان اندیشمند هستیم.

دوستان اندیشمندم همکلامی با شما جسارت می خواهد و بیان اندیشه خویش نزد شما چون هیزمی تر بر بلندای خرمن آتش افکندن است(خَجَه تَل لی تَش فراخ)از این رو پیش واژگی بنده را ببخشایید.. می دانید که خاطر گرانقدرتان نزد من عزیز است و ژرفنگری اندیشه اتان برای من، استادی ِتمام...شاید آنچه در پی می آید گستاخی نوپایی، بیش نباشد ولی چوب خورده اندیشه ای است، باشد که نگاهی از سر مهر بر آن اندازید و کجیش را به منت کلام ،راستی بخشید..از سراشیبی فیروز آباد تا کناره های نیلگونیِ آب ،دل به آسمان وکوه و دریا دادگانی اند که نشان از فرهنگ و زبانی مشترک دارند..تاریخ دیرسالی بر آنان گذشته و همچنان با حفظ نیمه جان زبان و فرهنگ در گستره تاریخ نفس می زنند،به عشق آن چه بر آن نام خاک و دیار نهاده اند..جغرافیای سیاسی هرگز نتوانسته همدلی های مشترک را بستاند و از فراخی نگاه بکاهد..تاریخی کهن که در دل خفته خاک براشت و کمشک قدمت شهر نشینیش را از سیلک پیشتر تخمین می زند و تا گوگانا و هرم و کاریان پیش می رود ، سیبه را در می نوردد و بر سنگ نگاره های دهتل سایه سکوت می افکند و بر بلندای میمون و دیده بان و شاه نشین می نشیند و از مهلچه روشنی می گیرد و از لاد(لار) سر بر می آورد و بر مقبره دانیال سر می ساید و آژدها پیکر را به انگاره می گیرد و بر اوز زیبا بوسه ی شعور و کیاست می زند و باد از بادگیرهای قلات بر خنکای دل می سراند..افسوس که دانسته های تاریخیم چندان نیست که وجب به وجب این خاک گهربار را با واژه هایم نفس بکشم..اما می دانم آن چه مرا به تو، به او و به همه بودنهای ساده وصل می کند توده ی مردمی است که همپای واژه های بی ریا شروه خوانده اند و نی زده اند و در گرمای بی ترحم و سوز سرمای جانگزا دل به زمین و زمان بسته اند و ساخته اند و گاه باخته اند و با همه اینها مانده انددر پناه بادگیرهای خیالی که با برکه های جانفزا هم نفس گرم زمین بوده اند...شاید عاقلانه نیست اما نمی توانم خودم را در بند تنها نامی از این کهن دیار بدانم و خودم را لارستانی بخوانم و تنها به دلیل نامی که اولین محقق ( و در پی آن محققینی به تبعیت نه به تحقیق) به آن داده زبانم را لارستانی بدانم...شایداَچُم واژه ی خوش طنین زیبایی نباشد مگر در ترانه دکتر خنجی...ولی مرا به همه آنچه از خودم می دانم از فسیل و برکه و بادگیر و میَل و نونکی و نمتا گشاد و لچک تا لبخند بی پیرایه مرد دوک به دست و گیوه باف و لنج ساز و ماهیگیر و کشتکار و گله دار و ... پیوند می دهد...یک لنگه ای که از گوگانای کهن جان گرفته ..یک مراغی و یک بهده ای دلیلی برای یدک کشیدن نام لارستان کهن بر خود و فرهنگش نمی بیند..زبانش را دیگر چرا؟دلم می خواهد از دل این مردم باشم...مردمی که لارستان کهن برایشان همپای دیگر زمین های نیمه جانشان گرانقدر است ..لارستانی را که نماد اولین حکومت اسلامی!می دانند حکومتی که در حافظه تاریخی ما به نام شمالی ها ثبت است با زمامدارانی که دیدیم عَلَمشان تیغ جدایی های عقیدتی را بر رگها فشرد.... ((خودمونی)) هم نه...من آن چه موجب گسیختگی می شود را دوست ندارم..خودمونی یعنی من و توی و اوی سنی و نه لاری و فداغی و گراشی شیعه..پس نه..خودمونی هم نه......یکبار چوب دین چنان گسیختگی آورده است که دیگر پذیرش هر چیزی که جدایی می افکند سزا نیست...نسل ما نسل سازنده ای است ..اچم واژه ای مردمی است از دل مردمی که با واژه جان گرفته اند و صفا کرده اند و نه به زورِ جور...مردمی که زبان همدلیهایشان یکی بوده است...چه نیازی به نامی دانشگاهی است وقتی مردم بزرگترین اساتیدند..چه نیازی به نامی که در پس و پیش معنایش گم شویم.مهم معنایی است که واژه های همدلی می دهند..مگر نه اچم از چَمیدن است و چمیدن همان چمان سروی که خزان نمی شناسد...درد فرهیختگی را با تیشه بر نامی زدن جز زخم بهره ای نمی دهد..چرا در دریغ تاریخ افسوس خوریم...یکی از اندیشمندان عزیز،در گروه پربار اوزی ها ..در همین فضای مجازجایی گفتند: اچم نامی عامیانه است .. دوست اندیشمند من مگر نه آنچه قرار ماندن دارد اگر عامیان نگهش ندارند نخواهد ماند؟.... پیرانه سرهای ما هرگز نگفته اند زبانشان لاری است اگر چه لاری های عزیز اچمی های هم پندار منند و بین من و تو و آنها به هیچ نامی فاصله نمی افتد ...لار و لارستان کهن ،امروزها خودش را به اقتضای سیاست بهتر می نمایاند و واقعا امروزها بیشتر..دوست ندارم زبان و فرهنگم قربانی نامی سیاسی شود....چه به نام جهانگیریه ..چه به نام لارستان کهن...اچم، به شهر و مرز و من و تو وسیاست خلاصه نمی شود...چنان که تاتی..چنان که مازنی و چنان که کردی و چنان که گیلکی و چنان که لری.چنان که بلوچی...من یک اچمی هستم....یک ایرانی...نام کشورم هم نام یک شهر نیست..به بلندای اندیشه اتان دوستتان دارم و باز هم از جسارتم عذر می خواهم....با مهر تمام ماه لی لی بستکی..

تولد- از گروه فیس بوک اَچُمی ها

محمد بارکار — Sat, 21 Jan 2012 21:46:18 GMT

دغدغه فرهنگ و زبان بومی من را بر آن داشت که این گروه را بنام (اَچُمی ها) ایجاد نمایم. همراهی و همدلی شما رفیق راهم بود تا در این تاریکی، نوری باشیم هر چند کم سو برای این زبان و فرهنگ پربار. بی شک کور سوها هم اگر در کانونی جمع شوند، شعله ای خواهند شد روشنی بخش و زندگی آفرین.در هر حال فضای فیس بوک نقطه شروعی بود تا پرده از دغدغه ها بر گیریم و بگذاریم هوایی بخورد. دوستان گرامی آقایان عنایت الله نامور با وبلاگ وزین و دیرپای گپ و لپ و آقای احسان عسکری با وبلاگ گرانسنگ اچمستانقدم در این راه نهاده اند که کاری است بس سترگ. در ادامه راه دوستان و برای طرح مطالب مطروحه در این صفحه به صورت مفصل، وبلاگی در سرویس بلاگ اسکای بنام اَچُمی ها ایجاد شده است. تکیه و تاکید بر فرهنگ رو به زوال و ساختار زبان اَچم و یافتن ریشه های آن می تواند از موضوعاتی باشد که مورد بحث و بررسی قرار گیرد. تمام اعضای این گروه می توانند مطالب مرتبط خود را در قالب هر نوع نوشته،نمایه(مدیا) و غیره جهت درج در وبلاگ به نام خودشان به نشانی این گروه یا ای میل مذکور در پایین متن ارسال نمایند

با سپاس

محمد بارکار

mbarkar@ymail.com